Кыргызстанда көптөгөн жаштар психосоциалдык кыйынчылыктарга, психикалык ден соолук кызматтарына жетүүнүн чектелишине жана социалдык теңсиздиктерге туш болууда. Бул көйгөйлөр жеке жыргалчылыкка гана эмес, коомдогу жалпы чыңалууга да таасир этет — айрыкча диалог жана колдоо үчүн коопсуз мейкиндиктер жетишсиз болгон жерлерде.

Ушуга жооп катары «Бирге» долбоору жаштарга бири-бирин колдоого, ишенимди бекемдөөгө жана тынчтыкка багытталган, инклюзивдүү коомдорду куруу үчүн зарыл болгон көндүмдөрдү өнүктүрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт.

Колдоо үчүн коопсуз мейкиндиктерди түзүү

Долбоордун өзөгүн анонимдүү өз ара колдоо топтору түзөт. Бул жерде жаштар коопсуз жана купуя чөйрөдө жолугушат.

Бул мейкиндиктер эмпатияны, өз ара түшүнүүнү жана урматтоону өнүктүрүүгө шарт түзөт. Катышуучулар өз тажрыйбаларын коркпостон бөлүшө алышат. Психикалык ден соолук темасы көп учурда стигматизацияланган шартта, мындай мүмкүнчүлүктөр өзгөчө маанилүү.

Туруктуу жолугушуулар аркылуу жаштар активдүү угуу, эмоцияларды түшүнүү жана жеке чек араларды урматтоо сыяктуу көндүмдөрдү өнүктүрүшөт. Убакыт өткөн сайын бул жалгыздык сезимин азайтып, коомдук биримдикти бекемдейт. 

Жаштардын катышуусундагы тоскоолдуктарды жоюу

Кыргызстанда жаштар көбүнчө чечим кабыл алуу процесстеринен четтетилет жана зыяндуу гендердик нормаларга туш болушат. Стресс, травма жана колдоонун жетишсиздиги сыяктуу психосоциалдык тоскоолдуктар алардын активдүүлүгүн дагы чектейт.

«Бирге» долбоору бул көйгөйлөрдү психикалык ден соолук жана психосоциалдык колдоо (ПДПСК) ыкмаларын жаштарды өнүктүрүү жана тынчтык куруу менен айкалыштыруу аркылуу чечет.

Бул ыкма жаштардын жеке туруктуулугун да, жамааттык потенциалын да бекемдейт. 

Изилдөөдөн практикага

Долбоор 18–35 жаштагы 900дөн ашуун жаштардын катышуусунда жүргүзүлгөн базалык изилдөөдөн башталган.

Анын жыйынтыктары психосоциалдык жана социалдык муктаждыктардын жогорку деңгээлин көрсөтүп, кийинки иш-аракеттерди пландаштырууга негиз болгон.

Андан кийин ачык тандоо жүргүзүлүп, 15 жаш катышуучу төмөнкү багыттар боюнча окутулган:

• психологиянын негиздери жана жүрүм-турум психологиясы
• эмоцияларды башкаруу
• зомбулукту түшүнүү

Окутуудан кийин алар өз коомдорунда өз ара колдоо топторунун менторлору болушту. 

Өз ара колдоо аркылуу туруктуулукту бекемдөө

6 ай ичинде:

• 347 жолугушуу өткөрүлдү
• 1 582 катышуучу камтылды

Менторлордун отчетторуна ылайык, 1 000ден ашуун муктаждык аныкталган — психологиялык жана социалдык багыттарда.

Бул жаштар арасындагы көйгөйлөрдүн масштабын жана жамааттык деңгээлдеги жеткиликтүү колдоонун маанилүүлүгүн көрсөтөт.

Жеке деңгээлдеги жардамдан тышкары, бул топтор ишенимди бекемдөөгө, чыңалууну азайтууга жана таандыктык сезимин өнүктүрүүгө өбөлгө түздү. 

Практикадан саясатка таасир берүү

Долбоордун жыйынтыктарын кеңейтүү максатында эксперттик жумушчу топ түзүлгөн.

Бул топ психикалык ден соолук, жаштар жана зомбулуктан коргоо боюнча мыйзамдарды талдап чыгып, изилдөөлөргө жана практикалык тажрыйбага негизделген сунуштарды иштеп чыккан.

Бул сунуштар жаштардын психикалык ден соолугун колдоо боюнча саясатты жана практикаларды жакшыртууга багытталган. 

Инклюзивдүү жана туруктуу коомдорго карай

«Бирге» долбоору жаштар жетектеген демилгелер психосоциалдык жана социалдык көйгөйлөрдү чечүү аркылуу тынчтык курууга кандай салым кошо аларын көрсөтөт.

Диалог үчүн мейкиндик түзүү, көндүмдөрдү өнүктүрүү жана жаштардын үнүн күчөтүү аркылуу долбоор инклюзивдүү жана туруктуу коомдорду түзүүгө жардам берет.

Жаштар өзүнө болгон ишенимди жана башкаларды колдоо жөндөмүн өнүктүргөн сайын, алар коомдук биримдикти чыңдоого жана конфликттердин алдын алууга активдүү салым кошо башташат.